یکی از چالش های اصلی مناطق خشک و بیابانی ایران مساله کنترل شن های روان است. استفاده از انواع مالچ یکی از روش هایی است که به شکل گسترده، به منظور تثبیت شن های روان به کار می رود. هدف از این تحقیق تعیین مناسب ترین ترکیب، غلظت و  ضخامت مالچ رسی برای تثبیت شن های روان می باشد. بدین منظور، برای تعیین مناسب ترین ترکیب مالچ، در نمونه خاک از یک واحد پلایایی با سطح ژئومرفیک دق رسی با دو میزان شوری متفاوت به عنوان مالچ و یک نمونه شن روان از تپه های شنی به عنوان بستر از منطقه اردستان انتخاب گردید. برای تعیین بهترین غلظت مالچ، نمونه های خاک رسی با مقدار معین آب مخلوط و در روی بستر شن روان جمع آوری شده از مناطق بیابانی توسط دستگاه مالچ پاش پاشیده شد. علاوه بر این، یک سری آزمایش نیز برای بررسی اثر کاه در جلوگیری از فرسایش انجام گردید.تیمارهایی را که دارای کمترین ترک و بیشترین نفوذ مالچ در بستر شنی را داشتند، برای انجام آزمایش ها انتخاب گردید. تیمارهای انتخاب شده به عنوان مالچ عبارت بودند از: 1) 250 گرم شن روان + 250 گرم خاک رس + 25 گرم کاه، 2) 250 گرم خاک رس+ 25 گرم کاه، 3) 250 گرم شن روان + 250 گرم خاک رس، 4) 250 گرم خاک رس، 5) 125 گرم شن روان + 125 گرم خاک رس و 6) 125 گرم خاک رس، که هر تیمار با 500 میلی لیتر آب مخلوط و سپس پاشش انجام شد. به منظور بررسی مناسب ترین ضخامت مالچ، با انجام یک بار عمل مالچ پاشی اجازه داده شد که نمونه ها در مجاورت هوا خشک شده و سپس عمل مالچ پاشی مجدد بر روی آنها صورت گرفت. تحقیق به صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی انجام شد که تیمارها شامل نوع مالچ (6 نوع مالچ)، دو ضخامت (یک لایه و دو لایه) و دو سطح شوری که برای هر کدام سه تکرار انجام گرفت. نتایج نشان داد که مالچ های رسی در برابر جریان باد مقاوم هستند. ولی زمانی که تحت تاثیر بمباران ذرات موجود در جریان باد قرار گیرند، فرسایش می یابند. مقاومت مالچ با توجه به نوع مالچ متفاوت خواهد بود و مقاومت مالچ هایی که در آن کاه به کار رفته، به دلیل افزایش استحکام ساختاری از دیگر انواع مالچ ها بیشتر است. هر چه تعداد لایه مالچ (مرتبه مالچ پاشی) بیشتر شود، پایداری آن در برابر فرسایش به دلیل افزایش مقدار رس و سیلت در مالچ زیادتر می شود، تیمار اول با کاربرد با  دو لایه مالچ پاشی (دو مرتبه مالچ) به عنوان تیمار مناسبی به منظور تثبیت شن های روان منطقه توصیه می گردد.

هدف از این تحقیق، بررسی انواع فرسایش در حوزه آبخیر ماسوله رودخان، بررسی شدت فرسایش، تولید رسوب و عوامل موثر در این رابطه است در این رابطه ویژگی های فیزیوگرافی، توپوگرافی، اقلیمی، هیدرولوژی، زمین شناسی، ژئومورفولوژی، پوشش گیاهی، خاک، فرسایش و تولید رسوب به طور کامل بررسی شد. این حوزه دارای مساحتی در حدود 227.72 کیلومتر مربع است. در رابطه با ژئومورفولوژی منطقه، از سه واحد، 18 نوع رخساره و 229 واحد کاری اولیه تشکیل شده است. سپس با ادغام این واحدهای کاری اولیه با ساختار سنگ شناسی و مقاومت آنها در برابر فرسایش و تلفیق شیب به آنها، 102 واحد کاری به دست آمد. بررسی شدت فرسایش و تولید رسوب در هر واحد کاری با استفاده از روش واحدهای ژئومورلوژی (کیفی) ونیز روش تجربی  E.P.M(کمی) صورت گرفت. براساس نتایج به دست آمده، زیر حوزه شناره چهار از نظر شدت فرسایش بیشترین فرسایش را دارا می باشد (ضریب فرسایش 2.1). همچنین بیشترین مقدار رسوب زایی را نسبت به سایر زیر حوزه ها به خود اختصاص داده است؛ که در حدود 94080.8 متر مکعب در سال است. از دلایل آن می توان به شیب زیاد و ساختار سنگ شناسی حساس به فرسایش که عمدتا شیل، رس، سیلت است و نیز به تغییر کاربری که عمدتا تخریب جنگل است، اشاره کرد. زیر حوز شماره هشت از نظر شدت فرسایش و مقدار رسوب، کمترین مقدار، را نسبت به دیگر حوزه ها دارا است؛ زیرا دارای سازند مقاوم به فرسایش است که عمدتا از دیوریت، گنایس گابرو می باشد. (ضریب شدت فرسایش 0.69 و مقدار رسوب زایی کل، 12297.5 متر مکعب در سال). به طور کلی نتایج این بررسی نشان می دهد که د رگستره هر واحدکاری سرشت سنگ از نظر مقاومت در مقابل فرسایش بارزترین عامل بوده است و این مورد تقریبا در کلیه رخساره ها صادق می باشد. عمده ترین عامل ایجاد فرسایش در حوزه تغییر کاربری و تخریب جنگل می باشد. در ضمن ارتباط منطقی مابین واحدهای ژئومرفولوژی و شدت فرسایش واحدهای مذکور موجود دارد. بنابراین مدل پیشنهادی برای منطقه مورد تایید قرار گرفت.

امکان استفاده از نقشه فرسایش پذیری سنگ ها (حساسیت سنگ ها به فرسایش) به عنوان یک مدل تهیه نقشه انواع فرسایش در حوزه پایین دست سد لتیان بررسی شد. هر یک از نقشه های رقومی واقعیت زمینی فرسایش های سطحی، شیاری، خندقی و اشکال فرسایش با لایه فرسایش پذیری سنگ ها قطع داده شد و صحت، خطا و دقت این لایه به عنوان یک مدل در برآورد چهره های فرسایش محاسبه گردید. نتایج نشان می دهد که صحت نقشه فرسایش پذیری سنگ ها در تهیه نقشه فرسایش های سطحی، شیاری، خندقی و اشکال فرسایش به ترتیب 59.1، 59.9، 71.9 و 42.9 درصد است. نقشه فرسایش پذیری سنگ ها فقط با پذیرش 28.1 درصد خطا می تواند در تهیه نقشه فرسایش خندقی به کار رود و در تهیه نقشه فرسایش های سطحی و شیاری به ویژه نقشه اشکال فرسایش دارای صحت پایینی است، لذا نمی تواند به عنوان نقشه واحدهای کاری در تهیه نقشه اشکال فرسایش استفاده شود.

مواجهه با ساختارهای خشتی و گلی به دلیل گرفتاری ها و ابهامات حفاظتی در اتخاذ و گزینش تدابیر منطقی، بیشتر از آنچه  که مایۀ هیجان باشد، عامل هراس و تشویش حفاظت گران است. نجات بخشی چنین آثاری که گاه مرز بین شور و شعور و احساس و منطق را در می نوردد، بدون در نظر گرفتن نیازمندی آنها به مراقبت دائم، عقیم می ماند و گاه نتایجی اسف بار بر جای می نهد. این حقیقت ناشی از آن است که جامعۀ حفاظت گران در کل و بنا به هر دلیل، تلاشی بسیار کندتر از شتاب عوامل تأثیرگذار محیطی و گاه اندیشه های نامعقول و مخرب انسانی داشته و دارند. آنچه اعمال سیاست گذاری های حفاظتی در مورد چنین یادمان هایی را با احتیاط و حساسیتی ویژه همراه ساخته، ضرورت توجه به این نکته است که ایده های منظور شده هم باید کالبد اثر را در بر گیرند و هم حافظ سنت های شکل دهنده به فرهنگ معماری سازندۀ آن باشند. سنت هایی پا گرفته بر محور نیاز و گریز از اسراف که امروزه رنگ باخته اند و احیای آنها مستلزم در پیش گرفتن تدابیر حفاظتی ویژه خواهد بود. تجربه نشان داده است اتخاذ چنین سیاست هایی، پشتیبانی عمومی اما متولی واحدی را می طلبد تا تلاش های پراکنده در مسیری درست هدایت شوند و اندیشه های فاصله گرفته از منطق، در قالب مبانی خاصی سامان یابند. کم نیستند آثاری که بدون رعایت مفاهیم علمی حفاظت و مرمت مورد رسیدگی قرار گرفته اند اما هویت شان را بر باد رفته دیده اند. عمیقاً باید باور داشت که حفاظت در علمی ترین تعریف آن، بدون مراقبت حتی در ساده ترین شکل ممکن، دوام نخواهد آورد. تجربه نشان داده است که آثار خشتی و گلین بیشتر به نگهداری و مواظبت نیاز مندند تا دخالت های کالبدی. این تحقیق که به صورت میدانی و اسنادی (کتابخانه ای) و با رویکرد عینی و مبتنی بر مشاهدات و بررسی های محیطی انجام گرفته، این هدف را دنبال می کند که نقشی در پر کردن خلاء حفاظتی موجود داشته باشد و بتواند شرایط بهتری را برای حفاظت های آتی مجموعۀ چغازنبیل رقم بزند و دورنمای حفاظتی بهتری را در برابر تهدیدات بالفعل و بالقوه مجموعه ترسیم کند. این مهم زمانی کارآمد خواهد افتاد که پیشتر، چالش ها و تهدیدات شناخته شوند و تدابیر گذشته اثرسنجی گردند. این تحقیق همچنین در پی پاسخی به این پرسش است که تهدیدات پیش روی مجموعۀ  چغازنبیل کدام اند و سهم شان در این کارزار چیست؟ تجربۀ حفاظتی مجموعه در مواجهه با تهدیدات از آغاز تا آستانۀ شکل گیری پروژۀ بین المللی چغازنبیل که محدودۀ مطالعاتی تحقیق حاضر است این گمان را باورپذیر نشان می دهد که برای مقابله با تهدیدات، روی آوردن به شیوه های تدافعی منعطف نسبت به روش های تهاجمی خشک، به مراتب توفیق بیشتری به دنبال دارد.

با تعیین سهم و اهمیت نسبی انواع فرسایش در تولید رسوب، مناطق بحرانی و حساس به فرسایش در درون حوضه مشخص شده و برنامه های حفاظت خاک و کنترل رسوب در مناطق یاد شده متمرکز خواهد شد. به دلیل وجود دشواری های زیاد در کاربرد روش های سنتی (مانند میخ ها و کرت های فرسایشی)، روش منشایابی به عنوان روشی جایگزین و مناسب برای تعیین سهم منابع رسوب در تولید رسوب مورد توجه محققان مختلف قرار گرفته است. در این روش ویژگی های فیزیکی، ژئوشیمیایی و آلی رسوب و منابع رسوب برای تعیین منابع اصلی رسوب و اهمیت نسبی آنها مورد مقایسه قرار می گیرند. در روش یاد شده با بهره گیری از ترکیبی مناسب از ویژگی های جدا کننده منابع رسوب، سهم منابع رسوب در تولید رسوب تعیین می شود. در این تحقیق، سعی شده است با بهره گیری از ترکیبی مناسب از عناصر ژئوشیمیایی، رادیو اکتیو، کربن آلی، نیتروژن و فسفر در حوضه قره آغاج واقع در شهرستان ماکو در استان آذربایجان غربی، سهم گروه فرسایش های سطحی و شیاری و گروه فرسایش های خندقی، آبراهه ای و رودخانه ای در تولید رسوب تعیین شود. پس از برداشت 45 نمونه معرف از خاک های سطحی و زیر سطحی و 5 نمونه رسوب از انتهای حوضه نسبت به اندازه گیری ردیاب های یاد شده اقدام شد. با بهره گیری از روش تجزیه تابع تشخیص، 3 ردیاب سزیم 137 137Cs))، کربن آلی (OC) و نیوبیم (Nb) به عنوان ترکیب مناسب گزینش شدند. در پایان با بهره گیری از ترکیب یاد شده و مدل های چند متغیره ترکیبی سهم گروه فرسایش های سطحی و شیاری و گروه فرسایش های خندقی، آبراهه ای و رودخانه ای در تولید رسوب به ترتیب برابر با 34.6 و 65.4 درصد بدست آمد. میانگین خطای نسبی نزدیک به 12 درصد و میانگین ضریب کارایی مدل حدود 0.99 است و در ضمن نتایج با دیده های صحرایی همخوانی دارد.

حوضه های آبخیز در ایران از نظر زمین شناسی، ناهمواری و اقلیم و سایر عوامل موثر در امر فرسایش بسیار متفاوت هستند، هدف از این پژوهش بررسی انواع فرسایش در حوضه آبخیز ناورود، بررسی شدت فرسایش، تولید رسوب و عوامل موثر در این رابطه است در این خصوص ویژگی های فیزیوگرافی، توپوگرافی، اقلیمی، زمین شناسی، ژئومرفولوژی، پوشش گیاهی، خاک، فرسایش و تولید رسوب به طور کلی بررسی شد. این حوضه دارای مساحتی در حدود 265.46 کیلومتر مربع است. هدف کلی پژوهش، بررسی میزان فرسایش و تولید رسوب در حوضه و پی بردن به مناطق حساس از نظر فرسایش است. برای رسیدن به هدف فوق از روش پتانسیل فرسایش (ای پی ام) استفاده شده است. ابزارهای گردآوری اطلاعات، عکس های هوایی، انواع نقشه ها، روش مشاهده و منابع کتابخانه ای هستند. در این مطالعه با استفاده از روش ای پی ام میزان فرسایش در هر یک از زیر حوضه ها (زیر حوضه) بررسی شده است . در رابطه با ژئومرفولوژی منطقه از 15 نوع رخساره تشکیل شده است. با ادغام آنها با ساختار سنگ شناسی و مقاومت آنها در برابر فرسایش و تلفیق شیب به آنها 104 واحد کاری به دست آمد. بررسی شدت فرسایش و تولید رسوب در در هر واحدکاری با استفاده از روش تجربی EPM (کمی) صورت گرفت. بر اساس نتایج به دست آمده، زیر حوضه های شماره 4 و 5 از نظر شدت فرسایش بیشترین فرسایش را دارد (ضریب فرسایش 0.24 و 0.22). همچنین بیشترین رسوب زایی را نسبت به سایر زیر حوضه ها به خود اختصاص داده اند. علت زیاد بودن فرسایش ویژه و توان رسوب دهی دراین زیر حوضه ها، نسبت به زیر حوضه های دیگر شیب زیاد و حساسیت سنگ ها نسبت به فرسایش، تغییرکاربری، تخریب جنگل و مرتع، جاده سازی است.

مارن ها تشکیلات زمین شناسی نا مستحکم رسوبی هستند که نسبت به فرسایش بسیار حساس بوده، سالیانه مقادیر زیادی رسوب تولید می کنند که باعث کاهش حاصل خیزی خاک و ظرفیت مخازن سدها می شود. عوامل مؤثر بر فرسایش مارن ها بسیار زیاد بوده، دارای فرایند بسیار پیچیده ای است، به طوری که تابعی از عوامل خارجی نظیر توزیع بارندگی و عوامل داخلی مثل خصوصیات فیزیکی خاک و کانی های رس می باشد. خواص فیزیکی اندازه گیری شده خاک های مارنی شامل درصد اشباع، سنگریزه سطحی، شن، سیلت، رس، رس ریز، شن ریز، وزن مخصوص ظاهری، میانگین وزنی قطر خاک دانه ها به روش الک خشک، حد روانی، حد خمیری، فعالیت و نسبت رس ریز به رس کل می باشد. علاوه بر این، چهار نمونه از خاک های مارنی و یک نمونه از مواد مادری برای آزمایش های کانی شناسی آماده سازی شد. مقایسه میانگین عوامل فیزیکی در انواع مختلف فرسایش با استفاده از آزمون چند دامنه ای دانکن نشان دهنده تغییرات معنی دار (0. 05> p) درصد رس، رس ریز، درصد اشباع، میانگین وزنی قطر خاک دانه ها، حد روانی و فعالیت خاک در برخی از اشکال فرسایش بود، در حالی که سایر پارامترها اثر معنی داری در شکل و نوع فرسایش نداشتند. علاوه بر این نتایج تجزیه اشعه ایکس نشان دهنده حضور کانی های گروه اسمکتایت در اراضی هزاردره ای و آبکندی می باشد. با توجه به نتایج، مقدار رس و رس ریز، نوع رس به ویژه گروه اسکمتایتی و میانگین وزنی قطر خاک دانه ها، مهمترین عوامل کنترل کننده فرسایش در این منطقه محسوب می شوند.

در این مقاله مدل یک بعدی جریان غیر دایمی با کف فرسایش پذیر ارایه می گردد که معادلات سن و نان برای جریان آب و معادله پیوستگی برای انتقال رسوب به طور همزمان توسط روش تفاضل محدود با استفاده از الگوی صریح مک کورمک حل شده اند برای بررسی صحت و ارایه کاربر مدل، نتایج محاسباتی با داده های تجربی مقایسه شده اند که به طور قابل قبولی با هم تطابق دارند.